<p>Van 1942 tot 1945 ligt de Nachtwacht opgerold in een speciale kluis in de mergelgrotten van de St. Pietersberg bij Maastricht.

Van 1942 tot 1945 ligt de Nachtwacht opgerold in een speciale kluis in de mergelgrotten van de St. Pietersberg bij Maastricht. (

Foto: Collectie Anefo, Nationaal Archief

)

Loevestein is op zoek naar nabestaanden

In het kader van 75 jaar vrijheid opent Loevestein op zaterdag 19 september een tijdelijke tentoonstelling over de bescherming van kunst en erfgoed tijdens gewapende conflicten. “In archieven van de Inspectie Kunstbescherming uit de Tweede Wereldoorlog komen we veel namen tegen die betrokken waren bij de opslag van stukken op Loevestein. Er zijn vast nog wel nazaten te vinden. We hopen dat zij wellicht foto’s uit die tijd hebben, of extra informatie,” aldus Andrea Kieskamp, die de tentoonstelling samenstelt.

Poederoijen - September 1943. Onderduiker Jan loopt in de vroege ochtendzon van het officierslogement naar het kasteel. Hij is met zijn gedachten bij de vondst van gisteren. Toen had hij het handschrift van Johan van Oldenbarnevelt in zijn handen. Wat zal hij vandaag tegenkomen in de archiefstukken?

Na een Duits bombardement in 1940, vlakbij het Nationaal Archief in Den Haag, vreest de rijksarchivaris voor de unieke collectie van documenten, foto’s, kaarten en tekeningen. Daarom worden de archieven naar de kelders verplaatst. Als in 1942 een inval van de geallieerden dreigt, worden twee scheepsladingen met belangrijke historische documenten in de kelders van Loevestein opgeslagen: 1.100 strekkende meter. Naarmate de oorlog heftiger wordt omdat de bevrijders en dus het front naderen, worden er steeds meer collecties in Loevestein ondergebracht, onder meer van het Nederlands Openluchtmuseum in Arnhem en Museum Boijmans van Beuningen. Het vocht in de kelders vormt een gevaar voor de archiefstukken. Daarom krijgt onderduiker Jan de opdracht om de archiefstukken te luchten, drogen en bewaken. Tussen 1940 en 1945 wordt op veel meer plekken in Nederland cultureel erfgoed in veiligheid gebracht.

De tentoonstelling
De tentoonstelling is opgebouwd als een drieluik. Het eerste deel gaat over Slot Loevestein en andere schuilplaatsen waar Nederlands erfgoed tijdens de oorlog was ondergebracht. Waarom maakte de Nachtwacht een zwerftocht door het land? Waarom besloot de overheid al voor de oorlog om kunstbunkers te bouwen in de duinen? Het tweede deel richt zich op de bescherming van erfgoed wereldwijd, met een indrukwekkende fototentoonstelling die de Nederlandse Unesco Commissie heeft samengesteld. De fototentoonstelling wordt aangevuld met bijzondere verhalen over hoe mensen in zeer moeilijke omstandigheden hun erfgoed veilig probeerden te stellen. In het derde en laatste deel wordt het publiek betrokken bij de vraag: waarom moet cultureel erfgoed beschermd worden?

Oproep informatie en foto’s
“Uit oude archieven en documenten is veel informatie te halen”, aldus Andrea Kieskamp. “In het archief van de Inspectie Kunstbescherming, die in de oorlog alles met betrekking tot de bescherming van erfgoed coördineerde, is een dikke map met correspondentie tussen de Inspecteur Kunstinspectie en Slot Loevestein. Daar staan heel veel namen in. Zo legde aannemersbedrijf De Joode de steigers aan als er schepen met erfgoed aanlegden. Het hoofd van de bewaking heette Smits en had een ijzerhandel in Gorinchem. De zoon van de slotbewaarder, Eckhardt junior, werkte bij De Vries Robbé, dat nog steeds bestaat. Er zijn vast nazaten van de mensen die ik ben tegengekomen in het archief,” zegt Kieskamp. “We zouden het enorm leuk vinden om met hen in contact te komen. Helaas is er nog geen fotomateriaal gevonden van transporten naar of van de in het slot opgeslagen archieven, boeken en kunstschatten. We willen getuigen of nabestaanden die foto’s of wellicht nieuwe informatie hebben uit deze periode, oproepen om contact op te nemen met onze organisatie.”

Praktische informatie
De tentoonstelling ‘Cultuur onder vuur’ is te zien van zaterdag 19 september tot en met zondag 28 februari 2021. De opening wordt via een livestream uitgezonden via www.facebook.com/loevestein.

Meer berichten

Het lokale nieuws in uw mailbox ontvangen?

Aanmelden