Ik ging naar Bommel om...


<p>Henk van Zuijdam stuurde ons nog &eacute;&eacute;n van zijn foto&#39;s. Wat een plaatje!</p>

Henk van Zuijdam stuurde ons nog één van zijn foto's. Wat een plaatje!

Ik ging naar Bommel om...

De burg van Zaltbommel, wie kent hem niet? Het imposante bouwwerk over de verkeersader A2 en onlosmakelijk verbonden met het bekende gedicht van Martinus Nijhoff. Op 18 januari 1996, deze week 25 jaar geleden, werd de brug officieel geopend. Onder aan de brug van Zaltbommel spraken we enkele Bommelaren en vroegen wat zij zich hiervan herinnerden en wat de brug van Zaltbommel hen voor herinneringen geeft.

door Marielle Pelle

Zaltbommel - “Is dat al weer 25 jaar geleden? Ik vond de oude brug veel mooier, hoor!” Een oudere vrouw maakt een wandeling met haar hond en we treffen elkaar op de Waalkade. “Dat was toen op televisie. Ik ben niet wezen kijken, want wat een drukte was het daar. Ik heb het thuis op televisie gekeken en heb het zelfs opgenomen op video om de beelden te bewaren”, vertelt ze vanuit haar herinneringen. Kijkend naar de brug, benadrukt ze: “Ik vind de oude spoorbrug erachter veel mooier, hoor.” Samen met haar hond vervolgt ze haar wandeling en zegt: “Dit rondje langs de brug loop ik elke dag. Het is een uur lopen en is gezond voor ons beide.”

Dagelijkse filemeldingen
“Vijfentwintig jaar...” Een mevrouw, die met stevige passen over de Waalkade wandelt, herhaalt de woorden. “Ik herinner me nog dat we daar onder aan de brug met de kinderen speelden. We hebben de bouw van de nieuwe brug gezien en de afbraak van de oude brug. Dat was zonde.” Waarna ze er haastig achteraan zegt: “Maar aan dit beeld ben ik nu ook gewend, hoor! Ja, Zaltbommel was bekend, je hoorde ons dagelijks in de filemeldingen. De nieuwe brug moest hier een oplossing voor bieden.” Ze lacht en zegt” “Maar dat begint weer terug te komen.”

IJsjes
Ze staart over de Waal, richting de imposante brug, en haar herinneringen aan de brug borrelen boven. “Het leukste was dat we voor de opening over de brug heen mochten lopen. We gingen met ons hele gezin.” Ze rekent even. “De kinderen waren tussen de 15 en 18 jaar en we mochten over de nieuwe snelweg lopen. “Mijn man kwam uit Zaltbommel en had veel herinneringen aan de oude brug. Hij vertelde altijd dat hij ijsjes verkocht onder aan de brug. Hij en zijn vrienden wilden als jongemannen dan wat centjes bij verdienen. In de stad kregen ze een ijskarretje mee en daarmee fietsten ze naar de brug. Van wie dat karretje was, weet ik niet meer.” Haar ogen stralen als ze vertelt. “Ja, dat is nostalgie. Het moet net na de oorlog geweest zijn, want dat was toen hij aan de HBS studeerde.”

Geen vangrail
Terwijl we uitkijken over het grijze landschap, met de brug op de achtergrond, praten we over de oude brug. Ik vertel dat ik zelf niet uit de Bommelerwaard kom, en dat ik de oude Bommelse brug alleen ken uit mijn kinderjaren. Als we met ons gezin op vakantie gingen en over de burg reden, dan zei mijn eigen moeder altijd: “Rij alsteblief helemaal links.” Haar ogen lichten op: “Ja, inderdaad die oude brug was doodeng en kende veel ongevallen.” Ze denkt even na. “Het waren twee keer twee rijbanen, een vierbaansweg zonder middenberm of vangrail ertussen. Er is mening ongeval gebeurd.” We spreken uit dat de Bommelse brug veel verhalen kent. Ze zwaait nog even en wandelt dan verder, de dijk over richting de brug.

Moeder de vrouw
“De Zaltbommelse brug? Die geeft me een bijzonder gevoel. En niet alleen mij, ook mijn broers en zussen”, vertelt Henk van Zuijdam, als ik hem op de dijk, onder aan de voet van de brug, ontmoet. “In november ’99 overleed mijn moeder onverwachts, de begrafenis was in het witte kerkje in Waardenburg”, hij wijst naar de overzijde, waar de toren zichtbaar is. “Vanuit de kerk kijk je op de brug en aan het einde van de dienst las de dominee het hele gedicht voor van Martinus Nijhoff, ‘Ik ging naar Bommel om de brug te zien’. Dat is alsof het over mijn moeder gaat. Vanuit haar geboortedorp Gameren is ze naar Zaltbommel gegaan en er nooit meer weg gegaan. Maar vooral ook waar het gedicht over gaat, moeder de vrouw die psalmen stond te zingen. Zo herinner ik me ook mijn moeder.” Hij slikt en staart richting de brug. “Die brug. Ik heb hem al zoveel gefotografeerd. En zeker ook het gedicht dat een plaats heeft op de plaquette”, hij wijst naar de plaats op de brug waar deze staat. “Ik heb een bijzondere band met de brug. Ik loop dadelijks een rondje Bommel en loop regelmatig de brug over. Ik sta altijd even stil bij de plaquette.” Van Zuijdam vertelt dat een prachtige zwart-witfoto van de brug met het gedicht een dominante plaats heeft in zijn woonkamer. Terwijl op de achtergrond de klokken vanuit de binnenstad luiden, zegt Van Zuijdam: “Op 18 januari alweer 25 jaar? De brug is het icoon van Zaltbommel. Dan kan ik, en ik denk heel veel Bommelaren met mij, enige trots niet onderdrukken.”

Het beroemde gedicht van Martinus Nijhoff lees je hieronder. Het komt uit de bundel Nieuwe gedichten uit 1934. Nijhoff schreef dit gedicht over de vorige brug van Zaltbommel. Toentertijd was die brug net een jaartje oud. Deze brug, de Bommelse Brug, is in 2007 gesloopt.

De moeder de vrouw

Ik ging naar Bommel om de brug te zien
ik zag de nieuwe brug. Twee overzijden
die elkaar vroeger schenen te vermijden,
werden weer buren. Een minuut of tien
dat ik daar lag, in ’t gras, mijn thee gedronken,
Mijn hoofd vol van het landschap wijd en zijd -
laat mij daar midden uit de oneindigheid
een stem vernemen dat mijn oren klonken.

Het was een vrouw. Het schip dat zij bevoer
kwam langzaam stroomaf door de brug gevaren.
Zij was alleen aan dek, zij stond bij ’t roer,

En wat zij zong hoorde ik dat psalmen waren.
O, dacht ik, o, dat daar mijn moeder voer.
Prijs God, zong zij, Zijn hand zal u bewaren.

Meer berichten

Het lokale nieuws in uw mailbox ontvangen?

Aanmelden