<p>Wethouder Posthouwer maakt van de gelegenheid gebruik om even in de boekenkist te kruipen.</p>

Wethouder Posthouwer maakt van de gelegenheid gebruik om even in de boekenkist te kruipen.

(Foto: Marielle Pelle)

400 jaar geleden, en nog steeds actueel

Afgelopen maandag, 22 maart 2021, was het precies 400 jaar geleden dat Hugo de Groot via zijn boekenkist uit de staatsgevangenis van Slot Loevestein ontsnapte. Daarom is op die dag het Hugo de Grootjaar gelanceerd. Wij waren bij de lancering!

door Marielle Pelle

Poederoijen - De ontsnapping in de boekenkist is een bekend geschiedenisverhaal, maar Hugo de Groot had ook een groot gedachtengoed over vrijheid en recht en daarmee is hij van invloed geweest op de rechtsgeleerdheid. Vanuit heel Nederland, maar in het bijzonder vanaf Slot Loevestein wordt er stil gestaan bij de geschiedenis en wat het ons nu 400 jaar later te zeggen heeft.

“Ik heb me afgelopen weken vaak afgevraagd wat zou Hugo de Groot denken, als hij wist dat we nu, 400 jaar later, zijn ontsnapping zouden vieren. Als hij wist dat er nu een expositie is met licht en discoballen. Als hij wist dat zijn geleerdheid en gedachtengoed nu 400 jaar later nog steeds een grote leidraad zijn in de rechtspraak. Het verhaal van Hugo de Groot is meer dan het verhaal over die boekenkist”, spreekt Annabel Dijkema, hoofd Museale zaken Loevestein op de dag dat het precies 400 jaar is geleden dat Hugo ontsnapte uit Loevestein.

Ook Ed Dumrese, directeur van Loevestein benadrukt dat het geschiedenisverhaal 400 jaar geleden is, maar dat het nog steeds actueel is. “Het is wel de bekendheid van Loevestein geworden, want wij hebben Hugo laten ontsnappen. Maar op Loevestein heeft hij ook werken geschreven die de wereld zouden veranderen.”

“Mijn eerste herinnering aan Hugo de Groot is dat spannende verhaal wat de meester vertelde op de basisschool”, zegt Mr. Dineke de Groot, president van de Hoge Raad. Toen nog niet wetend en beseffend dat het gedachtengoed van deze bevlogen denker haar rechtenstudies elke keer zouden kruisen en waar zijn gedachtengoed op gebied van nationaal en internationaal recht vandaag de dag nog steeds gelden. De Hoge Raad was de plaats waar ook de carrière van Hugo de Groot begon. “Je hoeft geen jurist te zijn om het gedachtengoed van Hugo de Groot te kunnen begrijpen. Hugo bleef, ondanks dat zijn situatie uitzichtloos was en hij persoonlijk getroffen werd, zich inzetten voor zijn eigen land en daar waar hij in zijn eigen land geen steun kreeg, kreeg hij wel internationale steun. Dat is recht wat van belang is. We hebben allemaal de verantwoording om verder te bouwen aan vrede, recht en vrijheid.”

400 jaar toekomst
Tijdens de lancering wordt aan het personage Hugo de Groot symbolisch een klein boekenkistje overhandigd, dat toegang geeft tot de expositie. De Groot vraagt aan Dineke de Groot wat, vanuit het gedachtengoed van Hugo de Groot, de opdracht is voor de komende 400 jaar. “Dat we ook de komende 400 jaar allemaal verder werken aan vrede, recht en vrijheid.”

Cambium
“Als museum wil je zoveel mogelijk laten zien. Dus het is heel ironisch dat juist nu het museum is gesloten. De plaats waar Hugo ontsnapte, is de plaats waar bezoekers nu niet in kunnen”, zegt Dijkema. Met trots vertelt ze over het jubileumjaar met activiteiten die online en offline plaats vinden. Er wordt samengewerkt met heel veel partijen, die allemaal zelf een aanbod creëren. Van Rijksmuseum tot het Rode Kruis. Haar ogen twinkelen als ze zegt: “Maar de leukste is Het Cambium in Zaltbommel. Zij hebben een replica gebouwd van de beroemde boekenkist. Als straks de deuren weer van het slot mogen, mag iedereen even in die kist kruipen en de historische sensatie beleven. Maar ook beseffen wat we van Hugo de Groot kunnen leren!”

In de werkkamer van Hugo de Groot staat de kist van de Cambiumleerlingen fier te stralen in het zonlicht dat door de oude kasteelramen naar binnen schijnt. “Hier ben je trots op, als je dit gemaakt hebt”, zegt Dumrese. Terwijl wethouder Posthouwer direct van de gelegenheid gebruik maakt en in de boekenkist kruipt, merkt hij op: “Dit wordt wel een uitdaging met mijn twee meter lengte...” Dijkema vertelt ondertussen dat de echte kist vroeger veel kleiner moet zijn geweest. Deze kist paste namelijk niet door de kleine kasteeldeuren in de werkkamer. De leerlingen hebben de kist in delen moeten maken, met originele oude nagels, en hun leerkrachten hebben hem hier op locatie in elkaar gezet.

“Dit is cultuur”, zegt wethouder Posthouwer. Met trots aanschouwt hij het project dat de Zaltbommelse leerlingen maakten. “Cultuur verbindt. Als inwoners zijn we trots op Loevestein, maar je bent toch ook trots als je deze kist gemaakt hebt. Cultuur wordt vaak in de hoek geschoven, maar cultuur zorgt voor verbinding. Daarnaast is het belangrijk dat we beseffen dat creativiteit stimuleert, dit heb je nodig voor innovatie. We mogen trots zijn op wat we hebben en wat we kunnen, dat zit niet in onze nuchtere aard, maar dat mogen we zeker zijn. De leerlingen van het Cambium maakten met hun talent deze kist. Ik hoop dat zo, rondom het Hugo de Grootjaar, van het een het ander komt in Zaltbommel, want we hebben iets om trots op te zijn.”

Universum van gedachten
Naast de cel van Hugo de Groot, bevindt zich de prachtige tentoonstelling Universum van gedachten. Hedendaagse personen nemen je mee in het gedachtengoed van Hugo de Groot en wat het ons nu, in 2021, nog te zeggen heeft. Astronaut Andre Kuiper, stelt de vraag: “Van wie is de ruimte?” Hugo de Groot zei ooit: “De zee is van iedereen, is de maan ook van iedereen?” Maar ook Jan van de Venis, ombudsman en Tessa Beeloo, landelijk coördinator humanitair oorlogsrecht van het Rode Kruis, deelt het gedachtengoed van Hugo de Groot op indrukwekkend en hedendaagse wijze, wat het heel dichtbij brengt. Want vragen als ‘Hoe ga je om met tegenstrijdige standpunten?’, zijn na 400 jaar nog steeds actueel. De expositie is te bezoeken zodra de deuren weer open mogen.

Activiteiten
Door heel Nederland vinden er dit jaar activiteiten plaats rondom Hugo de Groot. Van Slot Loevestein, tot het Rijksmuseum in Amsterdam, tot aan Museum Prinsenhof in Delft. Ook in de omliggende vestingsteden Zaltbommel, Gorinchem en Woudrichem zijn het gehele jaar activiteiten, exposities en worden er lesprogramma’s op de basisscholen aangeboden over Hugo de Groot. Meer informatie hierover is te lezen op www.hugodegroot.nl.

Meer berichten

Het lokale nieuws in uw mailbox ontvangen?

Aanmelden