<p>Imker Nadine Schalk naast een van haar vijftien bijenkasten, die verspreid staan over de regio. “Propolis vind ik het mooiste bijenproduct. Er wordt volop onderzoek gedaan naar de antibacteriële werking en andere toepassingen ervan.”</p>

Imker Nadine Schalk naast een van haar vijftien bijenkasten, die verspreid staan over de regio. “Propolis vind ik het mooiste bijenproduct. Er wordt volop onderzoek gedaan naar de antibacteriële werking en andere toepassingen ervan.”

(Foto: Foto's: Loeki Bruinink)

‘Zorg voor bloemen, bloemen, bloemen’

Bijen beheersen zo’n beetje het leven van de Heerewaardense Nadine Schalk (35), eigenaar van Imkerij ‘t Honingweitje. Sinds vijf jaar is ze in haar vrije tijd imker. Daarnaast is ze directeur van de Nederlandse Bijenhoudersvereniging (NBV) met zo’n 9.000 leden. “Het is mijn passie”, verklaart ze ten overvloede. Ze beschikt over een enorme hoeveelheid kennis over imkerij, bijen, honing en andere bijproducten. Die deelt ze gelukkig graag.

door Loeki Bruinink

Heerewaarden- Vijftien volken heeft Schalk. “Niet van één bepaald ras. Het zijn huis-tuin-en-keukenbijen.” Haar bijenkasten staan verspreid in de regio: een paar bij haar ouders in Heerewaarden, de meeste in boomgaarden en een bij een biologische kippenboerderij. “Ik verhuur ze in bloesemtijd aan fruittelers, voor de bestuiving van hun bomen.” Zittend in de achtertuin van haar ouders, tussen het gezoem van bijen, vertelt ze meer over het nijvere volkje. “Het is toptijd, nu zijn ze op hun drukst.”

Nectar wordt honing
“Bijen verzamelen stuifmeel en nectar uit bloemen. De larven eten stuifmeel. Bijen maken van de nectar hun krachtvoer: honing! Nectar bestaat uit 80 procent vocht en 20 procent suiker, honing bestaat uit 20 procent vocht en 80 procent suiker. Door snel met hun vleugels te bewegen, zorgen bijen voor ventilatie in de kast. Zo verdampt een deel van het vocht. Bijen houden sowieso niet van vocht. Daarom zet je een kast ook altijd in de zon, boven de grond.”

“Imkers hebben we genoeg in Nederland. Alleen de imker-appgroep in de Bommelerwaard telt al zo’n 35 leden. De honingbijen die we houden moeten helpen om bomen, bloemen en struiken te bevruchten. Maar het is wel zaak om genoeg voedsel voor de wilde bijen over te laten. Want naast de honingbij bestaan er zo’n 360 soorten wilde bijen. En die hebben het moeilijk. De honingbijen die wij als imkers houden, kun je zien als koeien en kippen van een boer. Ze moeten de wilde soorten niet verdrijven. Biodiversiteit is zo belangrijk.”

“Om je een indruk te geven: een honingbij kan voedsel vinden in een straal van 3,5 kilometer rond het nest. Een hommel vliegt niet veel verder dan 50 meter. Die moet ook de kans krijgen nectar te vinden.”

Imkerij kost veel tijd
“Ik heb imker-cursussen gevolgd, theorie en praktijk. De meeste cursisten haakten al snel af. Om bijen te houden heb je én veel tijd én veel materiaal nodig. In 2016 begon ik met een volk. Nu heb ik er vijftien. Dat vind ik eigenlijk meer dan genoeg. Maar als volken in het voorjaar gaan zwermen, word ik regelmatig gebeld om te vragen of ik zo’n volk wil scheppen.”

“In een bijenkast zitten duizenden bijen. In de zomer kan dat aantal oplopen naar zo’n 40.000 bijen. De meeste daarvan zijn vrouwtjes: de werksters en de koningin. Mannen zijn ver in de minderheid: er zijn slechts een paar honderd darren. Het enige wat die moeten doen is de koningin bevruchten. Ze steken verder geen poot uit. Dat laten ze aan de werksters over. Geen wonder dat ze in het najaar het nest worden uitgewerkt. Darren hebben dan hun nut verloren. De septemberslachting of darrenslacht noemen ze dat.”

“Bijen leven gemiddeld maar zo’n zes weken. In een rustige periode, zoals de winter, kunnen ze het echter wel zes maanden volhouden.”

Koningin op de vlucht
“Alles draait om de koningin. De darren zorgen voor haar bevruchting. De werkbijen zorgen voor voldoende voedsel en zien toe op het nageslacht. Als de koningin merkt dat een koninginnencel zich sluit en er dus een vervanger op komst is, verlaat ze het nest. Ze neemt dan wel de helft van haar volk en van de honing mee. Mensen vinden zo’n zwerm vaak beangstigend; een grote wolk insecten. Maar met name door de hoeveelheid honing die ze bij zich dragen, zullen ze niet snel steken. Een bij is sterk: ze kan haar eigen gewicht aan honing dragen.”

Duur natuurproduct?
“Honing duur? Voor een lik honing heeft een bij haar hele leven moeten werken. En voordat dit natuurproduct in een pot zit, moet je als imker ook de nodige handelingen verrichten. Als ik honing ga slingeren, wip ik eerst met een vorkje de doppen uit de raten. Die zet ik daarna in een speciale centrifuge. De honing die uit de tuut komt, zeef ik en laat ik nog even staan. De achtergebleven onzuiverheden drijven dan naar boven en schep ik weg. Natuurlijk zorg je ervoor dat de bijen voldoende honing overhouden om de winterperiode te overleven.”

Meer dan honing
“Bijen maken ook een soort harsachtige lijm waarmee ze kieren in de kast dichtmaken en wanden bekleden: propolis. Dat vind ik écht het allermooiste product! Er wordt volop onderzoek gedaan naar de antibacteriële werking en andere toepassingen van propolis. Zelf maak ik er zalf en tinctuur van. Bijengif kan ook heilzaam zijn. Uit Amerikaans onderzoek is gebleken dat het werkt bij ziekten als Lyme.”

Imker met bijenallergie
“Sinds twee jaar ben ik ineens allergisch voor bijensteken. Daarom heb ik altijd een EpiPen bij me, voor het geval ik word gestoken. Het witte imkerpak met de gazen kap beschermt tegen steken. Maar het zou toch fijn zijn als ik van die allergie af was.”

Help wilde bijen
“Wat wij kunnen doen voor de wilde bijen? Zorg voor bloemen, bloemen, bloemen. Liefst inheemse soorten. Die herkennen ze goed. Stop met het gebruik van chemische bestrijdingsmiddelen. En niet je tuin volledig betegelen. Vaak denken mensen dat een betegelde tuin minder onderhoud vraagt. Maar als je flink met bodembedekkers werkt, is een groene tuin onderhoudsvriendelijker. Met vroegbloeiers als de helleborus en krokus in de tuin, zorg je ervoor dat bijen op een zachte winterdag toch voedsel kunnen vinden.”

Landelijke imkerijdagen
Nog meer weten over bijen? Bezoek dan de open imkerijdagen van de leden van de NBV in het tweede weekend van juli. Daaraan doen wel een paar honderd imkers mee, ook in de Bommelerwaard. Leuk om zelf waskaarsjes te maken of honing te proeven!

www.honingweitje.nl

Meer berichten

Het lokale nieuws in uw mailbox ontvangen?

Aanmelden