<p>Burgemeester Van Maaren legt samen met zijn vrouw, Elize van Gammeren en Annelieke van der Pijl een krans bij het oorlogsgraf op de begraafplaats in Poederoijen.</p>

Burgemeester Van Maaren legt samen met zijn vrouw, Elize van Gammeren en Annelieke van der Pijl een krans bij het oorlogsgraf op de begraafplaats in Poederoijen.

(Foto: Marielle Pelle)

Vrijheid moeten we doorgeven

Hoe vanzelfsprekend is het nu, dat je opgroeit in vrede. Dit was in de jaren 1940-1945 totaal anders. Op 4 mei herdenken we daarom de slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog. Dit jaar maakten burgemeester van Maaren en zijn vrouw een tour langs alle dorpskernen waar oorlogsgraven of -monumenten zijn. Op elk van deze plaatsen legden zij een krans.

door Marielle Pelle

Zaltbommel - “Ik doe dit uit respect en dankbaarheid, voor de vrijheid die we nu hebben. Anders zouden we nu niet in vrijheid leven”, verwoordt de 11-jarige Elize van Gammeren uit Poederoijen. Elize zit op de Juliana van Stolbergschool en vertelt dat er vanuit groep 8 één leerling de kranslegging mocht doen. Dit wilde veel kinderen, dus door middel van loting moest het bepaald worden. De 11-jarige Annelieke van der Pijl vertelt dat dit in groep 7 ook zo was. “Ik vind het mooi om te doen, en dat we nu vrijheid hebben”, aldus Annelieke. Samen met de burgemeester en mevrouw Van Maaren gaan zij een krans bij het oorlogsgraf op de begraafplaats in Poederoijen.

Met z’n tweeën
In spanning wachten ze op de burgemeester. Ze hebben hem nog nooit in het echt gezien. “We hebben vorige week op school een filmpje gekeken waarin de burgemeester iets zei over de Koningsspelen, dus ik weet wel hoe hij er ongeveer uitziet”, zegt Elize. Ze vertelt dat andere jaren heel groep 8 bij de herdenking aanwezig is, maar nu staan ze hier met z’n tweeën.

De kinderen ontvangen het herdenkingsspeldje en samen wijzen ze de burgemeester het oorlogsgraf van Adrianus van Zee. De burgemeester legt officieel de herdenkingskrans, maar niet voordat hij de kinderen uitlegt hoe dit gaat. Na de kranslegging loopt hij samen met de kinderen achter naar de oude begraafplaats, hier liggen de graven van vijf Engelse militairen. Hun vliegtuig stortte op 27 april 1943 neer in Munnikenland. Samen lezen ze de namen en worden de leeftijden genoemd. Burgemeester van Maaren vertaalt de Engelse teksten die op de grafstenen staan. Stil luisteren ze naar de woorden en al lezend ontdekken ze wie van de vijf militairen de piloot was.

“Het was heel bijzonder en het was zo stil”, zegt Elize. “Andere keren dat ik hier was, was het altijd heel druk.” Ze vertelt dat ze het verhaal kende van de vijf Britse militairen. Op Slot Loevestein heeft ze er wel eens iets van gezien.

Maandag op school mogen ze aan de klas vertellen over deze bijzondere herdenking. “Ik denk dat ik juist over die vijf soldaten ga vertellen”, zegt Elize. “Ze waren pas 26, 27 of 28 jaar. Het was in het Engels geschreven, maar de burgemeester vertaalde het voor ons in het Nederlands. Er stond op een steen: ‘Je liefde en mooiheid, zal ik nooit vergeten’.”

Een onschuldige tiener
‘s Avonds om 19.30 uur legt burgemeester Van Maaren een krans bij het oorlogsmonument in Gameren. Een plaats die ook voor hen persoonlijk een emotionele waarde heeft. Integer vertelt zijn vrouw, Ine van Maaren, dat haar tante hier begraven ligt. Op 6 januari 1945 liep haar tante naar buiten en ze werd getroffen door een granaatscherf. Ze overleed. “Een onschuldige tiener van 17 jaar”, vult haar man aan. Ine vertelt hoe ze is vernoemd naar deze tante en als kind opgroeide met dit verhaal. “Ik werd geboren in Utrecht, maar ik weet dat we als kind af en toe bij de herdenking in Gameren zijn geweest. Ik kan me ook nog herinneren dat we, toen ik een meisje was van een jaar of 15, bij een speciale herdenking waren in Hedel.” De burgemeester vertelt over de vele oorlogsslachtoffers in Gameren en bij de kranslegging klinken vele namen van bekende Gamerse families.

Dit geef je door
Een klein groepje mensen sluit om 19:30 uur aan. “We zijn hier elk jaar. We herdenken onze oom Jan van Steenbergen. Hij kwam als militair om het leven op de eerste dag van de oorlog in Rotterdam”, vertelt een nicht van hem. Een neef vult aan: “Men wist toen in Gameren nog niet dat de oorlog begonnen was.” Ze vertellen dat ze dit als kind al meekregen. “Elk jaar moesten we mee, ons vader op de fiets, de melkbus voorop met water, want dan gingen we het graf schoonmaken.” “En dit doen we nu nog”, vult een andere neef aan. Ze knikken en zeggen duidelijk: “Dit geef je door.”

Namen blijven noemen
“Ik vond het juist waardevol om de kranslegging in de gemeente samen met de jonge generatie te doen. We dragen een verantwoordelijkheid in het voorleven van vrijheid en geven die vrijheid aan hen door”, benoemd burgemeester Van Maren in zijn toespraak. “We denken ook aan de slachtoffers die zijn omgekomen door oorlogsgeweld na 1945 of tijdens vredesmissies. Het laat ons zien dat vrijheid nog altijd niet vanzelfsprekend is. Om die reden moeten we de namen blijven noemen. Zodat we ervan doordrongen raken, zijn en blijven dat dit nooit meer mag gebeuren. Dat nooit meer mensen vanwege hun geloof, geaardheid of huidskleur worden vermoord. Dat vrijheid nooit meer in het geding komt.”

De toespraak was live te volgen via de social mediakanalen van de gemeente. “De vrijheid die we als Nederlanders het sterkst verbinden met de Nederlandse cultuur, is ook nu tijdens de coronamaatregelen ongedeerd. Dat is de vrijheid van meningsuiting. Daarom blijven we op 4 mei herdenken wat er gebeurt wanneer die vrijheid is aangetast en vieren we op 5 mei dat we in een vrij land leven, waarin iedereen zichzelf kan zijn. Want vrijheid geven we door.”

Meer berichten

Het lokale nieuws in uw mailbox ontvangen?

Aanmelden