Op afstand bedienen operators Joop de Cocq en Patrick de Haas Sluis Sint Andries, geholpen door achttien verschillende camerabeelden.
Op afstand bedienen operators Joop de Cocq en Patrick de Haas Sluis Sint Andries, geholpen door achttien verschillende camerabeelden. (Foto: Loeki Bruinink)

Waar is de sluiswachter gebleven?

Sluis Sint Andries scheidt Heerewaarden van Rossum en verbindt de wispelturige Waal met de rustigere Maas. Passerende voetgangers en fietsers stoppen graag om het waterwerk te bewonderen. De kolossale sluisdeuren boezemen ontzag in. Verkeerslichten, slagbomen, brug en sluisdeuren lijken als vanzelf de scheepvaart en het wegverkeer in goede banen te leiden. Nergens is iemand te bekennen die deze apparatuur bedient. Waar is de sluiswachter gebleven?

door Loeki Bruinink

Rossum - "Die sluisdeuren wegen ieder 110 ton. Met twee contragewichten van elk 45 ton en een zware motor bewegen ze omhoog en omlaag." Aan het woord is Joop de Cocq (62), door zijn collega's gekscherend 'Mister Sint Andries' genoemd. Twaalf jaar lang was hij als sluiswachter en later sluismeester te vinden bij Sint Andries. In 2007 moest de Kerkdrielenaar deze standplaats inruilen voor een plek in de sluiswachterstoren in Lith. Hoewel het woord sluiswachterstoren de lading niet meer dekt. Het is nu het bedieningscentrum van waaruit een team operators van Rijkswaterstaat de twee naastgelegen Prinses Máxima Sluizen, de brug in Macharen én Sluis Sint Andries bedient. Dag en nacht.

Op zo'n tien kilometer afstand kan De Cocq op negentien beeldschermen de situatie op de weg en het water rond zijn vertrouwde sluis volgen. "Een praatje maken met de schipper is er niet meer bij." Sinds de centralisatie van de dienst, heeft hij alleen nog via de marifoon contact met de schippers. "En dat is vooral een zakelijk gesprek."

"Ze noemen het ook wel spooksluizen, deze onbemande scheepsdoorgangen", vertelt collega operator Patrick de Haas (52). "Je hoort, voelt en ruikt de sluis niet meer. Toch is het op zich wel veiliger geworden, nu we alles op afstand volgen." Ook hij werkte voor 2007 vaak bij Sluis Sint Andries. "Als je er pal naast staat, kun je makkelijker inschatten of een schip onder de brug door kan. Vroeger hadden wij rode tape om de lantaarnpalen rond het water geplakt. Kwam een schip daar niet bovenuit, dan kon hij makkelijk onder de brug door. Op een beeldscherm kun je moeilijker diepte zien, daardoor zijn we nu voorzichtiger geworden. Bovendien berekent de computer aan de hand van de afmetingen van het schip, de lading en de waterstanden of de brug open moet." Het systeem bewaakt ook de volgorde van stappen. "Je kunt niet de slagbomen omhooghalen, terwijl de brug nog open staat."

24/7 varen schepen door Sluis Sint Andries onder toeziend oog van minstens één operator. "Op drukke dagen passeren soms wel 60 schepen en 25 plezierboten. Hoe hoger het water staat, hoe vaker de brug open moet." Tot ergernis van veel automobilisten. Dat de sluis vervangen wordt door een vaste brug? "Dat zien we niet zo snel gebeuren: te duur en te veel consequenties voor het naastgelegen Fort Sint Andries. Misschien dat een spertijd mogelijkheden biedt." Voetgangers en fietsers hebben een vaste brug, met prachtig uitzicht op het levendige sluisgebeuren. Zij wél.

Meer berichten




Shopbox