Burgemeester Van Maaren vindt het belangrijk om de historie van het dorp te vertellen aan de jeugd. Daarom hielpen er kinderen bij de onthulling van de zuilen.
Burgemeester Van Maaren vindt het belangrijk om de historie van het dorp te vertellen aan de jeugd. Daarom hielpen er kinderen bij de onthulling van de zuilen. (Foto's: Marielle Pelle)

Geschiedenis op de dijk

Kenmerkend voor het Rivierenland, zijn de vele dijken. Ook het dorpje Brakel langs de Waal, is een dorpje dat zich kenmerkt door de dijk. Toch zag de bebouwing langs de dijk er jaren geleden heel anders uit. Om dit beeld levend te houden, werden er zaterdag zuilen geopend die deze geschiedenis verhalen.

door Marielle Pelle

Brakel - De dijkverzwaring in de jaren '70 vormt een belangrijk stukje geschiedenis van het dorp. Buitendijks moesten destijds alle huizen worden gesloopt, dat waren er maar liefst 140. Dit stuitte op veel kritiek, maar de plannen werden niet gewijzigd. Na de ervaringen in Brakel werd de dijkverzwaring in de andere dorpen langs de Waal gelukkig anders aangepakt.

De dorpsraad nam samen met stichting De Vier Heerlijkheden het initiatief om iets te creëren waarin deze geschiedenis zichtbaar wordt. Dit resulteerde in tien geschiedeniszuilen. Deze werden zaterdag officieel onthuld door burgermeester Van Maaren.

De burgemeester vertelt hoe hij zelf in de jaren '70 als kind de pont overkwam vanuit zijn woonplaats Heukelum en hij kranen de huizen zag slopen. Destijds dacht hij er niet bij na, maar begrijpt nu welke impact dit voor een dorp heeft gehad. Van Maaren zegt dat het belangrijk is om de historie van een dorp te vertellen aan de jeugd. Juist daarom nodigt hij bij de openingshandeling de kinderen uit, om samen de geschiedeniszuil te onthullen.

Hans van Rangelrooij spreekt namens de werkgroep en vertelt over de bijzondere totstandkoming van dit project. Een mooie doelstelling om de jeugd en de vele toeristen die over de dijk komen te laten lezen welke geschiedenis deze dijk kent.

Na de onthulling dringen de dorpsbewoners zich voor het bord. Arie de Vries, ziet de foto van café De Paerel en roept: "Hé die kever, dat is mijn auto!" Herkenning is er volop. Daarna is er ontmoeting in Hervormd Centrum De Terp, wat in de jaren '70 De Paerel was.

Hoogwater
Tussen het publiek spreek ik Toos van Rangelrooij en haar broer Huib Vervoorn, ze weten het beide nog tot te vertellen. Ze woonden met hun ouders aan het Benedeneind. Hun huis moest in 1974 gesloopt worden, daarvoor kregen ze een nieuwe tuinderij aan de Molenkampsweg. Ook Johan en Gerrie Vervoorn mengen zich in het gesprek en weten nog veel herinneringen op te halen. Johan Vervoorn vertelt over het hoge water in 1970: "We liepen in ons regenpak over de dijk, want de golven kwamen over de dijk heen." Toos van Rangelrooij vult hem aan en zegt: "Ja, het water sijpelde al door de Waarddijk heen." Waarop Johan en Huib Vervoorn beide zeggen: "Toch was er nooit water in huis, alleen de kelder was nat." Bij de verhalen van deze dijkbewoners voel je de onmacht dat er na het hoogwater van 1970 van hogerhand werd besloten dat er 140 huizen gesloopt moesten worden. Toos van Rangelrooij kijkt me aan en zegt: "We hebben daar altijd gewoond en we zijn nooit bang geweest voor het water!"

Boekje
Boven op de dijk ontmoet ik Christian Dijkhof en zijn zussen Ada en Janneke. Het was hun vader die veel foto's maakte van de dijk en begin jaren '80 begon met een boekje: 'De Brakelse dijk van toen'. "Mijn vader werkte op het postkantoor, kende en sprak dus veel mensen. Hij schreef eerder al twee boekjes over Brakel. Hij wist veel door wat mensen hem vertelden en van de oude ansichtkaarten met de dorpsbeelden", vertelt Janneke. Terwijl Rein Dijkhof bezig was met het boekje, overleed hij plotseling. Enkele jaren later maakte Janneke samen met haar moeder en met hulp van anderen het boekje af. Het boekje was nu in 2019 weer een belangrijk naslagwerk bij de totstandkoming van de geschiedeniszuilen.

In de Terp schuiven de mensen langs de tien borden, om ze te lezen en te bekijken. Vele herinneringen worden gedeeld. Cees van der Zalm vertelt dat hij in 1968 aan de dijk kwam wonen. Tot in detail vertelt hij hoe ze eerst beloofde dat er een kade op de dijk kwam van maar 25 centimeter, daarna werd '65 centimeter' gezegd en uiteindelijk werd het 110 centimeter. "Natuurlijk wist men dit, maar ze vertelden ons niet alles", zegt Van Der Zalm met emotie in zijn stem.

Ik ben benieuwd hoe de sfeer was, toen de sloop toch doorging. Inmiddels is Belia van Weelden er bij komen staan en antwoord: "Er is zo voor gestreden. Toen de sloop begon, waren we allemaal murw!"

Lopend langs de borden tref ik nog een keer de 82-jarige Van Weelden. Ze zegt: "Volgende week haal ik met mijn auto al mijn vriendinnen op en we gaan langs alle borden om ze te bekijken!" Aan de andere kant staan Johan en Gerrie Vervoorn naar een bord te kijken, met daarop een foto van het slopen van de huizen. Johan kijkt me aan, wijst met zijn hand naar zijn hart en zegt: "Als ik dit weer zie, herleef ik alles weer!"

Meer berichten