Elzen (Alnus)

In deze rubriek vertelt Jules Faber wekelijks over planten die in Nederland te vinden zijn. Hij gaat hierbij in op de kruidengeneeskunde en hun benaming, maar geeft ook recepten prijs. Deze keer over de els.

Vanwege de hogere temperaturen de afgelopen tijd is het hooikoortsseizoen al begonnen. De met stuifmeel beladen mannelijke elzentakken zorgen al vroeg voor trouwpartijen en voortplanting.

Deze vroegbloeiende elzen komen oorspronkelijk uit de landen rondom de Middellandse zee. Er zijn ook elzensoorten die hiervandaan komen, zoals de zwarte els en de groene els. Ze kunnen zo'n 100 jaar worden.

In het verleden had de els, ondanks zijn medicinale eigenschappen, geen goede naam. Als je de els gaat kappen verkleurt het oppervlak fel oranje/rood. Van een afstand ziet het eruit als een 'bloederige stomp', daardoor werd hij vroeger als 'de boom van de duivel' gezien. Vanwege zijn rode elzenknoppen werd de link gelegd met mensen met rood haar. Dat blijkt uit de uitdrukking 'rood haar en elzenhout zijn op geen goede grond gebouwd'.

Het taaie elzenhout werd veel gebruikt voor boerengerief, zoals bezemstelen. En vanwege zijn duurzame onderwatereigenschappen werd hij gebruikt voor beschoeiing van sloten en rivieren. Venetië is op elzenpalen gebouwd.

Mijn tante gebruikte de bast om thee van te zetten tegen keelpijn en angina en aften in de mondholte te bestrijden. Daarnaast bezit de bast het koortswerende tannine die ook bloedstelpende eigenschappen heeft. Thee van elzenknopen helpt reumatische pijnen te bestrijden.

Meer berichten