Diep onder de indruk luisteren de kinderen naar de lotgevallen van de Joodse families die in de binnenstad van Zaltbommel woonden.
Diep onder de indruk luisteren de kinderen naar de lotgevallen van de Joodse families die in de binnenstad van Zaltbommel woonden. (Foto: Loeki Bruinink)

'Wie noemt hun namen nog?'

Basisschoolleerlingen maakten afgelopen vrijdag met hun ouders een rondwandeling langs een aantal Stolpersteine in de binnenstad van Zaltbommel. Startpunt is het Mikwe aan de Minnebroederstraat, waar deze avond het herdenkingsmonument Levenslicht brandt.

door Loeki Bruinink

Zaltbommel - Met kaarsjes, zaklantaarns en mobieltjes verlichten de kinderen de struikelstenen. Alleen zo zijn de namen van de Joodse inwoners van Zaltbommel die slachtoffer werden van de Holocaust leesbaar. De verhalen achter de stenen maken indruk op de jongens en meisjes.

Deze vrijdagavond brandt het Levenslicht voor het laatst in de Bommelerwaard. Tegenover het Mikwe – een Joods ritueel bad - aan de Minnebroederstraat komen ouders en kinderen samen rond de blauw oplichtende stenen van het tijdelijk monument. Onder leiding van Johanna Butter en Jeanne van der Schoot, vrijwilligers van Stichting Mikwe, starten ze hier de wandeling langs adressen waar Joodse gezinnen woonden, voordat ze werden gedeporteerd.

Op hun tocht langs de Stolpersteine dragen de kinderen een glazen potje met een waxinelichtje. Angstvallig proberen ze de vlammetjes te beschermen tegen de onstuimige wind. Het is koopavond. Op de stoep bij Boschstraat 39, voor het Kruidvat, liggen vijf struikelstenen. Het winkelend publiek slaat er geen acht op, maar de kinderen zetten er behoedzaam hun lichtje omheen. Hurkend proberen ze de tekst te lezen. Met mobieltjes en zaklantaarns schijnen ze bij. "Deze stenen vertellen het verhaal van de familie Joosten. Van de 6-jarige Betty en de 10-jarige Max. De hele familie is uitgestorven. Wie noemt hun namen nog?" Op meerdere plaatsen in de binnenstad vertellen Jeanne en Johanna het persoonlijke verhaal achter een struikelsteen.

Met foto's geven ze de Holocaustslachtoffers ook een gezicht. "Hoe zouden jullie je voelen als je niet meer naar school mag en een gele ster op je kleding moet dragen?" De kinderen denken na. 'Bekeken' en 'buitengesloten', vermoeden ze.

Aandachtig luisteren ze naar de lotgevallen van de Joodse gezinnen. De kleine Edith, uit de Waterstraat, was een van de weinige overlevenden. Ze was met een roeibootje de Waal overgebracht. In Haaften dook ze onder op een boerderij. Ook na de oorlog bleef Edith zich bang voelen. Daarom verhuisde ze naar de VS. Zelfs daar verzweeg ze dat ze Joods was: haar geloofsrituelen voerde ze uit met de gordijnen dicht.

Het verhaal van Josina van Gelder maakt eveneens diepe indruk op de kinderen. Het 13-jarige meisje was een van de meer dan duizend kinderen die vanuit Kamp Vught met de kindertransporten via Westerbork naar Sobibor werd vervoerd. Samen met haar moeder en broertjes werd ze daar vergast. "Vergeet hun verhalen niet en vertel ze door", drukken de vrijwilligers de kinderen op het hart. Nadat ze zijn teruggekeerd bij het Mikwe, dooft het Levenslicht. De stenen van het kunstwerk, symbolen van eeuwigheid, worden vermoedelijk verspreid over de Joodse graven in Zaltbommel.

Meer berichten