Momenteel wordt er hard gewerkt aan en bij het Joods monument aan de Bossche Poort om het monument op te knappen en de twee namenmonumenten een waardige plaats te geven.
Momenteel wordt er hard gewerkt aan en bij het Joods monument aan de Bossche Poort om het monument op te knappen en de twee namenmonumenten een waardige plaats te geven. (Foto: )

Vergeten is hun naam niet meer noemen

Als eerbetoon aan de slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog worden in Zaltbommel op 11 maart twee namenmonumenten onthuld. In het jaar dat we 75-jaar vrijheid herdenken is het belangrijk om de namen te blijven noemen.

door Marielle Pelle

Zaltbommel - "Het is kort samen te vatten met de woorden: opdat wij niet vergeten", zegt Margot Schreuders. Als medewerker kabinetszaken is ze samen met wethouder Bragt vanuit de gemeente Zaltbommel verantwoordelijk voor het nieuwe namenmonument. Dit in nauwe samenwerking met de Stichting Mikwe, die het Joods erfgoed in Zaltbommel beheert.

Herdenken
"Na de oorlog begonnen we met het herdenken van Bommelaren die overleden waren, maar er is nooit een monument geplaatst", vertelt wethouder Bragt. "In de jaren '80 werden in alle dorpen namenplaquettes geplaatst met daarop de burgerslachtoffers, maar in Zaltbommel is nooit een namenmonument gekomen. Nu bij de herdenking van 75 jaar vrijheid willen we daar verandering in aanbrengen." In 1967 werd door de interkerkelijke jeugdraad wel een Joods monument opgericht, voor de Joodse begraafplaats aan de Bossche Poort. In dit monument zit een koker, met daarop de namen van de Joden die omkwamen uit Zaltbommel, Rossum en Herwijnen. Zij behoorden bij de Joodse synagoge in Zaltbommel. Er wordt gekozen voor twee namenmonumenten, op één plaquette komen de 69 namen van de Joodse oorlogsslachtoffers en op de andere de 37 burgerslachtoffers uit Zaltbommel. "Er is al een Joods monument en dat blijft", zegt Bragt duidelijk, "maar nu worden de namen zichtbaar."

Stil
"Historisch gezien is dit een belangrijk monument, omdat nu, voor altijd, de namen van de oorlogsslachtoffers zichtbaar zijn", vertelt Bragt. Momenteel is Schreuders bezig om alle nabestaanden uit te nodigen voor de onthulling op 11 maart. Van de 37 Zaltbommelse burgers zijn bijna alle nabestaanden aangeschreven, van de 69 Joodse burgers is bijna niemand te vinden. Bewogen zegt ze: "Nagenoeg de hele Joodse gemeenschap uit Zaltbommel is uitgeroeid." We worden even stil, waarop ze aanvult: "Het Joodse verhaal is een afschuwelijke geschiedenis."

De namenmonumenten worden dicht bij elkaar geplaatst, want ze horen bij elkaar, licht Bragt toe. Schreuders vult aan: "De herinnering is anders, maar het verdriet is hetzelfde." We kijken over de namenlijst van de burgerslachtoffers, die bewust vermeld wordt met naam en leeftijd. Ik krijg kippenvel als ik de 37 namen zie en de leeftijden. Leeftijden van 5, 6, 9, 35, 12, 14, 64, tot 71 jaar. Het maakt ons allemaal stil, waarop Bragt zegt: "We moeten blijven herdenken wat hier is gebeurd. We herdenken ook de vrijheid, omdat we ons allemaal moeten beseffen dat dit nooit meer mag gebeuren!"

Het Mikwe heeft de namen van de 69 Joodse oorlogsslachtoffers in kaart gebracht. 69 namen van inwoners uit Zaltbommel, maar ook uit Rossum en Herwijnen, omdat ze allemaal behoorden bij de Joodse synagoge in Zaltbommel. Aart Vos die vanuit het Mikwe dit onderzoek deed, schrijft hier integer over in 'Als ik in Vught ben probeer dan eens te schrijven...': 'Op een dag zagen zij het levenslicht en hun leven eindigde in de meeste gevallen op afschuwelijke wijze. Maar ook zij beleefden hun vreugdevolle ogenblikken. Als kind speelden ze op straat, kregen van de schooljuf een aai over de bol, kwamen trots thuis met een mooi cijfer voor taal. Allen die genoemd worden hebben geleefd en vreugde en verdriet gekend. Vergeten is hun naam niet meer noemen.' Hun namen noemen is hen blijven herinneren.

Onthulling en concert
Als eerbetoon aan de slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog worden twee namenmonumenten onthuld. De gemeente heeft de monumenten in nauwe samenwerking met Stichting Mikwe gerealiseerd. De onthulling vindt plaats op woensdag 11 maart om 18.00 uur bij de Bossche Poort in Zaltbommel. Tijdens de onthulling worden alle namen genoemd. Aansluitend is er koffie in De Poorterij. Om 20.00 uur begint er in de katholieke kerk aan de Oliestraat een concert, dat uitgevoerd wordt door het jeugdkoor van Koorschool Senta en Projectkoor Rivierenland. Tijdens het concert ‘Namenmonument in klank’ zullen ook alle namen genoemd worden en met muziek wordt hier vorm aan gegeven. Eenieder is welkom bij de onthulling en het concert.

Meer berichten

Het lokale nieuws in uw mailbox ontvangen?

Aanmelden